Begrijpend lezen is een kernvaardigheid die kinderen helpt informatie te verwerken, verbanden te leggen en kritisch te denken. Thuis oefenen kan net zo effectief zijn als op school, mits je het op een speelse en gestructureerde manier aanpakt. In dit artikel vind je zeven creatieve strategieën waarmee kinderen van verschillende groepen (3 t/m 8) hun tekstbegrip verbeteren. De strategieën zijn volledig gebaseerd op de stof die kinderen op school krijgen aangeboden en de strategieën die kinderen op school aangeleerd krijgen van de juf of meester. Deze strategieën komen ook terug in de LVS-toetsen voor begrijpend lezen.
1. Lees samen en stel vragen
Deze strategie begint al in groep 3 en loopt door tot en met groep 8. Laat je kind hardop lezen en stel tussendoor vragen zoals:
- “Wat denk je dat er gaat gebeuren?”
- “Waarom zegt de hoofdpersoon dat?”
Het stellen van deze vragen activeert het kritisch denken en helpt kinderen verbanden te leggen. Hier zal een kind veel baat bij hebben.
2. Woorden in context leren begrijpen
Onbekende woorden kunnen het begrip van een tekst blokkeren. Woordenschat wordt bij begrijpend lezen vanaf groep 4 voornamelijk aangeboden. Maar je kan er zelf niet vroeg genoeg mee beginnen. Hoe? Laat kinderen proberen de betekenis uit de context te halen of samen een woordenlijst bijhouden. Voor jongere kinderen kan dit met korte zinnen, terwijl oudere kinderen langere teksten aankunnen.
Tip: koop een speciaal woordenschat-schriftje voor je kind en laat hier nieuwe woorden en hun betekenis in noteren of tekenen. Zo wordt het eigen en zal een woord sneller beklijven.
3. Maak samenvatten een spel
Samenvattingen maken komt pas effectief terug vanaf groep 6 bij begrijpend lezen. Maar de vaardigheid kun je natuurlijk al eerder op spelenderwijs aanleren. Lees samen een tekst. Laat je kind na elke alinea of paragraaf in één zin opschrijven wat er gebeurde. Je kunt er een wedstrijd van maken of beloningen geven voor de beste samenvatting. Zo leren kinderen hoofd- en bijzaken te onderscheiden.
Overigens kan samenvatten ook prima als jullie in de auto zitten en iets horen op de radio. Laat je kind goed luisteren en vraag dan om hetgeen voorbij kwam samen te vatten.
4. Gebruik verschillende tekstsoorten
Afwisseling helpt bij het ontwikkelen van tekstbegrip. Wissel bijvoorbeeld verhalen af met nieuwsartikelen, instructies of informatieve teksten over dieren en wetenschap. Hierdoor leren kinderen informatie in verschillende contexten te verwerken.
Tekstsoorten die kinderen vanaf groep 3 tot en met groep 8 aangeboden krijgen zijn: verhalende teksten, instructieteksten, reclameteksten, meningsteksten (opinieteksten), informatieve teksten en overtuigende teksten.
5. Oefen oorzaak-gevolg en verbanden
Veel teksten bevatten verbanden tussen gebeurtenissen. Vraag:
- “Wat gebeurde er en waarom?”
- “Wat zou er gebeuren als dit anders ging?”
Zo leren kinderen verbanden leggen en logisch nadenken over teksten. Oorzaak en gevolg maakt onderdeel uit van de signaalwoorden.
6. Creatieve opdrachten bij teksten
Laat kinderen zelf een vervolgverhaal schrijven, een strip maken of een verhaal natekenen. Dit stimuleert het begrip van de tekst en activeert hun fantasie. Voor oudere kinderen kunnen ze bijvoorbeeld een korte presentatie over de tekst maken. Dit creatieve proces wordt op school ook vaak gedaan. Kinderen maken dan een muurkrant of een werkstuk over bepaalde items. In groep 7 en 8 worden deze creatieve opdrachten ook vaak bij wereldoriëntatie gegeven. Ook daar is het van belang goed te kunnen begrijpend lezen.
7. Korte, regelmatige sessies
Oefenen is zinvol, maar moet niet te veel tijd kosten. Dagelijks 10–15 minuten oefenen is effectiever dan één lange sessie per week. Wissel lezen, vragen stellen en opdrachten af om het leuk en uitdagend te houden. Wil je meer handreikingen? Bekijk dan de oefenboeken die we per groep op een rijtje hebben gezet. Dit zijn de beste oefenboeken van dit moment, gebruikt door vele ouders en kinderen.
Conclusie
Begrijpend lezen thuis oefenen kan op een leuke en effectieve manier. Door samen te lezen, actief vragen te stellen, woordenschat te vergroten en creatieve opdrachten te doen, ontwikkelen kinderen hun tekstbegrip en plezier in lezen. Met deze strategieën leg je een solide basis voor succes op school en daarbuiten.
Meer weten over begrijpend lezen? Lees ook deze 10 praktische tips om begrijpend lezen leuker en effectiever te maken.